Alle lessen

Is dit nieuws echt? (les 1): Verwonderen en onderzoeksvraag

Project basisonderwijs · Digitale geletterdheid, Burgerschap · 45–60 min · 7 dia's

Een project over nepnieuws. Kinderen onderzoeken hoe je kunt zien of een bericht echt is, en oefenen met drie checkvragen bij elke bron. Past bij digitale geletterdheid en burgerschap. Les 1 van 3, voor groep 6-8.

Dit project bestaat uit 3 lessen:

  1. Les 1: Verwonderen en onderzoeksvraag
  2. Les 2: Bronnen checken: spot de denkfout
  3. Les 3: Conclusie, presenteren en terugblikken

De dia's van deze les

  1. 1. Lesdoel en succescriteria: Les 1: is dit nieuws echt?

    We starten een onderzoek: hoe weet je of nieuws echt is?

    • Ik kan vertellen waar ik nieuws tegenkom
    • Ik kan uitleggen waarom niet alles online waar is
    • Ik kan met mijn groepje een onderzoeksvraag maken die je echt kunt uitzoeken

    Voor de docent: Koppel alle drie de lessen aan dezelfde klas: bij Klassen zie je dan de voortgang over het hele project.

  2. 2. Woordenwolk: Waar zie jij nieuws?

    Waar kom jij nieuws tegen? Noem één plek.

    Voor de docent: Verwacht antwoorden als YouTube, het Jeugdjournaal, ouders, de klassenapp. Vraag: 'Is nieuws op al die plekken even betrouwbaar?' Laat de vraag nog even open.

  3. 3. Open vraag: Wat denk jij?

    Je leest: 'VANAF MORGEN HOEVEN KINDEREN NOOIT MEER NAAR SCHOOL!!!' Wat denk jij als je dit leest? Geloof je het?

    Voor de docent: Dit is het verwondermoment. Vraag door: 'Waaraan zie je dat het misschien niet klopt?' Noteer de signalen die kinderen noemen (hoofdletters, uitroeptekens, geen maker). Hulp: geef een zinsbegin ('Ik denk dat ... want ...').

  4. 4. Uitleg: Een goede onderzoeksvraag

    Een goede onderzoeksvraag kun je echt uitzoeken. Niet: 'Is nieuws leuk?' Wel: 'Hoe kun je zien of een nieuwsbericht nep is?'

    Voor de docent: Leg uit: een onderzoeksvraag is open (geen ja/nee), past bij het onderwerp en is uit te zoeken met boeken, websites of mensen.

  5. 5. Meerkeuzevraag: Welke vraag kun je onderzoeken?

    Welke van deze vragen is een goede onderzoeksvraag?

    • Is nieuws saai?
    • Hoe kun je zien of een nieuwsbericht nep is?
    • Houd jij van nieuws?

    Voor de docent: De denkfout: Bij een goede onderzoeksvraag zoek je iets uit. 'Is nieuws saai?' vraagt alleen naar een mening. Kiezen veel kinderen 'Is nieuws saai?' of 'Houd jij van nieuws?', bespreek dan het verschil tussen een mening vragen en iets uitzoeken. Geef verlengde instructie aan de instructietafel voordat de groepjes zelf een vraag maken.

  6. 6. Open vraag: Onze onderzoeksvraag

    Maak met je groepje een onderzoeksvraag over nepnieuws. Begin met Hoe, Waarom of Wat.

    Voor de docent: Bespreek een paar vragen klassikaal: kun je deze onderzoeken? Verrijking: laat sterke groepjes er een deelvraag bij maken, bijvoorbeeld 'Waarom maken mensen nepnieuws?'

  7. 7. Schaalvraag: Hoe nieuwsgierig ben je?

    Hoe graag wil jij het antwoord op jullie onderzoeksvraag weten? 1 = niet, 10 = heel graag.

    Voor de docent: Lage scores? Vraag wat het onderzoek spannender zou maken. Vertel wat er in les 2 gebeurt: dan worden de kinderen echte nieuwscheckers.

Gebruik deze les gratis in denkprikkel — leerlingen doen mee met een lescode, zonder account.