Wat voegt de AI aan de bron toe?
Voorbeeldles · Nederlands en AI-geletterdheid · 15–25 min · 6 dia's
Een uitgewerkte, fictieve casus voor Onderbouw vo (breed): Zelfgeschreven fictief nieuwsfragment: ‘In een peiling onder 200 leerlingen willen 120 hun telefoon tijdens de uitleg in een kluis bewaren. De andere 80 willen zelf kiezen. De scho…
De dia's van deze les
1. Lesdoel en succescriteria: Een conclusie heeft bewijs nodig
We gebruiken een zelfgeschreven, fictieve casus. Onderzoek wat de bron wel en niet laat zien. Leg steeds uit waarom je iets denkt.
- Ik kan een uitspraak aan de bron toetsen
- Ik kan een redenering met bewijs verbeteren
Voor de docent: Voorbeeldles van Denkprikkel, circa 15 minuten. De organisatie is fictief. Lees vooraf de opdrachten en het antwoordmodel; pas woorden en ondersteuning aan jouw klas aan. De les is nog niet onafhankelijk door een vakdocent beoordeeld.
2. Uitleg: Bekijk de bron
Zelfgeschreven fictief nieuwsfragment: ‘In een peiling onder 200 leerlingen willen 120 hun telefoon tijdens de uitleg in een kluis bewaren. De andere 80 willen zelf kiezen. De school heeft niet onderzocht of telefoons in kluizen invloed hebben op cijfers.’
Voor de docent: Laat leerlingen eerst zelf lezen, dan in tweetallen overleggen. Ondersteuning: laat gegevens markeren of teken de situatie. Maak onderscheid tussen een waarneming, een mening en een conclusie.
3. Meerkeuzevraag: Welke redenering past?
Welke samenvatting blijft bij de informatie uit de bron?
- De peiling beschrijft voorkeuren; een effect op cijfers is niet onderzocht
- De peiling bewijst dat telefoons in kluizen cijfers verhogen
- Alle leerlingen willen een telefoonverbod
Voor de docent: Laat eerst individueel kiezen en vraag daarna om een onderbouwing uit de bron. Antwoordmodel: De AI voegt een onderzoeksresultaat toe dat niet in de bron staat. De bron beschrijft voorkeuren en zegt expliciet dat het effect op cijfers niet onderzocht is. De bron onderbouwt de AI-claim dus niet; dat alleen bewijst niet dat zo’n effect in werkelijkheid onmogelijk is.
4. Spot de denkfout: Spot de AI-fout
Een verzonnen AI zegt: ‘De school heeft aangetoond dat leerlingen betere cijfers krijgen als hun telefoon in een kluis ligt.’ Welke stap is niet onderbouwd? Gebruik de bron om de redenering te verbeteren.
Voor de docent: De denkfout: De AI voegt een onderzoeksresultaat toe dat niet in de bron staat. De bron beschrijft voorkeuren en zegt expliciet dat het effect op cijfers niet onderzocht is. De bron onderbouwt de AI-claim dus niet; dat alleen bewijst niet dat zo’n effect in werkelijkheid onmogelijk is. Laat leerlingen het precieze probleem aanwijzen. Bespreek daarna expliciet de verbetering: de fout is opzettelijk in deze oefening opgenomen.
5. Open vraag: Onderzoek een stap verder
Herschrijf de AI-zin zodat die trouw blijft aan de bron. Welk onderzoek zou nodig zijn om de oorspronkelijke claim beter te beoordelen?
Voor de docent: Een juiste samenvatting noemt 120 van 200 leerlingen en onderscheidt hun voorkeur van een leereffect. Een onderzoek naar cijfers vraagt onder andere vergelijkbare groepen, uitgangsmetingen en aandacht voor andere verklaringen. Laat leerlingen verschil maken tussen onwaar, onbekend en niet onderbouwd door deze bron.
6. Open vraag: Jouw beter onderbouwde conclusie
Schrijf twee zinnen: ‘Uit de bron blijkt …’ en ‘We weten nog niet …’. Leg uit welke extra informatie jouw conclusie zou kunnen veranderen.
Voor de docent: Laat leerlingen hun eerste antwoord bijstellen. Geef feedback op bewijs en redenering, niet op snelheid. Een juiste samenvatting noemt 120 van 200 leerlingen en onderscheidt hun voorkeur van een leereffect. Een onderzoek naar cijfers vraagt onder andere vergelijkbare groepen, uitgangsmetingen en aandacht voor andere verklaringen. Laat leerlingen verschil maken tussen onwaar, onbekend en niet onderbouwd door deze bron.
Gebruik deze les gratis in denkprikkel — leerlingen doen mee met een lescode, zonder account.