Wat mag er in het AI-advies?
Voorbeeldles · Digitale geletterdheid · 45 min · 8 dia's
Een AI-werkwijze toetsen aan een expliciete gegevensafspraak en een bruikbaar alternatief ontwerpen.
De dia's van deze les
1. Lesdoel en succescriteria: Wat mag er in het AI-advies?
Een AI-werkwijze toetsen aan een expliciete gegevensafspraak en een bruikbaar alternatief ontwerpen.
- Ik kan een AI-werkwijze toetsen aan een expliciete gegevensafspraak en een bruikbaar alternatief ontwerpen.
- Ik kan mijn antwoord met gegevens en een navolgbare redenering onderbouwen.
- Ik kan een fout of aanname herkennen en mijn uitleg herzien.
Voor de docent: Zelfgeschreven Nederlandstalig oefenmateriaal. Richtniveau en 45 minuten zijn didactische inschattingen, geen gevalideerde leerresultaten of curriculumcertificering. Bekijk inhoud en antwoordmodel voor je klas. De casussen en oefenmetingen zijn fictief of expliciete modellen. Maak een eigen lesvariant: Maak met je sectie een fictieve casus uit de beroepspraktijk. Benoem de toepasselijke opleidings- of bedrijfsafspraak; presenteer die niet als universele juridische regel.
2. Uitleg: Onderzoekkaart
Fictief stagebedrijf wil met een publieke chatbot onderzoeken welke producten populair zijn. Een intern bestand bevat klantnamen, volledige adressen, e-mailadressen en aantallen bestelde producten. Bedrijfsafspraak voor deze oefening: deel met de publieke chatbot uitsluitend totalen per product, zonder klantgegevens of combinaties die naar personen herleiden. De oefentotalen zijn product A: 240, B: 180, C: 80 bestellingen. De drie productgroepen zijn ruim genoeg om niet naar één klant te verwijzen. Gebruik geen echte gegevens in de les.
Voor de docent: Lees samen de casus. Laat leerlingen scheiden wat gegeven is en wat zij zelf aannemen. De onderzoekkaart wordt ook bij de opdrachten herhaald zodat leerlingen de gegevens kunnen teruglezen.
3. Meerkeuzevraag: Kies en controleer
Welke invoer past bij de gegeven bedrijfsafspraak? Gegevens bij deze opdracht Fictief stagebedrijf wil met een publieke chatbot onderzoeken welke producten populair zijn. Een intern bestand bevat klantnamen, volledige adressen, e-mailadressen en aantallen bestelde producten. Bedrijfsafspraak voor deze oefening: deel met de publieke chatbot uitsluitend totalen per product, zonder klantgegevens of combinaties die naar personen herleiden. De oefentotalen zijn product A: 240, B: 180, C: 80 bestellingen. De drie productgroepen zijn ruim genoeg om niet naar één klant te verwijzen. Gebruik geen echte gegevens in de les.
- Alleen de totalen per product A, B en C
- De klantnamen met hun adressen
- De e-mailadressen zonder namen
- Het volledige bestand met nieuwe kolomnamen
Voor de docent: De afspraak staat alleen niet-herleidbare producttotalen toe. Adressen en e-mailadressen blijven klantgegevens. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
4. Open vraag: Waarom past jouw keuze?
Onderbouw je keuze met minstens één gegeven. Leg ook uit waarom één andere keuze niet past. Gegevens bij deze opdracht Fictief stagebedrijf wil met een publieke chatbot onderzoeken welke producten populair zijn. Een intern bestand bevat klantnamen, volledige adressen, e-mailadressen en aantallen bestelde producten. Bedrijfsafspraak voor deze oefening: deel met de publieke chatbot uitsluitend totalen per product, zonder klantgegevens of combinaties die naar personen herleiden. De oefentotalen zijn product A: 240, B: 180, C: 80 bestellingen. De drie productgroepen zijn ruim genoeg om niet naar één klant te verwijzen. Gebruik geen echte gegevens in de les.
Voor de docent: De afspraak staat alleen niet-herleidbare producttotalen toe. Adressen en e-mailadressen blijven klantgegevens. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
5. Open vraag: Pas toe en onderbouw
Schrijf een bruikbare prompt die het doel bereikt en aan de afspraak voldoet. Voeg één controle op het AI-antwoord toe. Gegevens bij deze opdracht Fictief stagebedrijf wil met een publieke chatbot onderzoeken welke producten populair zijn. Een intern bestand bevat klantnamen, volledige adressen, e-mailadressen en aantallen bestelde producten. Bedrijfsafspraak voor deze oefening: deel met de publieke chatbot uitsluitend totalen per product, zonder klantgegevens of combinaties die naar personen herleiden. De oefentotalen zijn product A: 240, B: 180, C: 80 bestellingen. De drie productgroepen zijn ruim genoeg om niet naar één klant te verwijzen. Gebruik geen echte gegevens in de les.
Voor de docent: Bijvoorbeeld: vergelijk 240, 180 en 80 bestellingen per product en bereken de aandelen. Geef geen klantvelden mee. Controle: totaal 500 en aandelen 48%, 36%, 16%; vraag de AI geen oorzaken te verzinnen. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
6. Spot de denkfout: Onderzoek een fictieve AI-redenering
Een fictieve AI zegt: “Vervang de namen door nummers en plak de rest van het bestand.” Waarom voldoet dat niet? Gegevens bij deze opdracht Fictief stagebedrijf wil met een publieke chatbot onderzoeken welke producten populair zijn. Een intern bestand bevat klantnamen, volledige adressen, e-mailadressen en aantallen bestelde producten. Bedrijfsafspraak voor deze oefening: deel met de publieke chatbot uitsluitend totalen per product, zonder klantgegevens of combinaties die naar personen herleiden. De oefentotalen zijn product A: 240, B: 180, C: 80 bestellingen. De drie productgroepen zijn ruim genoeg om niet naar één klant te verwijzen. Gebruik geen echte gegevens in de les.
- Adressen en e-mailadressen blijven in het bestand staan
- Nummers zijn altijd verboden volgens de afspraak
- Producttotalen mogen nooit worden gebruikt
- Een andere kolomnaam verwijdert automatisch klantgegevens
Voor de docent: De denkfout: Alleen namen vervangen neemt de andere herleidbare velden niet weg. Beoordeel de hele invoer op de concrete afspraak. Alleen namen vervangen neemt de andere herleidbare velden niet weg. Beoordeel de hele invoer op de concrete afspraak. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
7. Open vraag: Denk verder: verander de situatie
De chatbot stelt: “Product A is populairder omdat de klanten jonger zijn.” Wat kun je daarover concluderen? Gegevens bij deze opdracht Fictief stagebedrijf wil met een publieke chatbot onderzoeken welke producten populair zijn. Een intern bestand bevat klantnamen, volledige adressen, e-mailadressen en aantallen bestelde producten. Bedrijfsafspraak voor deze oefening: deel met de publieke chatbot uitsluitend totalen per product, zonder klantgegevens of combinaties die naar personen herleiden. De oefentotalen zijn product A: 240, B: 180, C: 80 bestellingen. De drie productgroepen zijn ruim genoeg om niet naar één klant te verwijzen. Gebruik geen echte gegevens in de les.
Voor de docent: De totalen ondersteunen de aantallenvergelijking, niet de verklaring over leeftijd. Er zijn geen leeftijdsgegevens gegeven. Een onbekende oorzaak moet als onbekend blijven. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
8. Open vraag: Terugblik: wat heb je herzien?
Schrijf één inzicht op en onderbouw het met een voorbeeld uit de les. Welke aanname of fout kun je nu beter herkennen? Welke vraag heb je nog?
Voor de docent: Zoek naar een vakspecifiek inzicht, een passend voorbeeld en een benoemde volgende vraag. Gebruik dit als exit ticket; zelfvertrouwen is geen vervanging voor inhoudelijk bewijs. Verder verdiepen voor de docent: https://www.mediawijsheid.nl/
Gebruik deze les gratis in denkprikkel — leerlingen doen mee met een lescode, zonder account.