Een katalysator verschuift het evenwicht niet
Voorbeeldles · Scheikunde · 35 min · 8 dia's
Evenwichtspositie en reactiesnelheid van elkaar onderscheiden.
De dia's van deze les
1. Lesdoel en succescriteria: Een katalysator verschuift het evenwicht niet
Evenwichtspositie en reactiesnelheid van elkaar onderscheiden.
- Ik kan evenwichtspositie en reactiesnelheid van elkaar onderscheiden.
- Ik kan mijn antwoord met gegevens en een navolgbare redenering onderbouwen.
- Ik kan een fout of aanname herkennen en mijn uitleg herzien.
Voor de docent: Zelfgeschreven Nederlandstalig oefenmateriaal. Richtniveau en 35 minuten zijn didactische inschattingen, geen gevalideerde leerresultaten of curriculumcertificering. Bekijk inhoud en antwoordmodel voor je klas. De casussen en oefenmetingen zijn fictief of expliciete modellen. Maak een eigen lesvariant: Ontwerp een eigen, inhoudelijk andere bovenbouwles voor de aangegeven doelgroep bij Een katalysator verschuift het evenwicht niet. Behoud het leerdoel, vermeld aannames en fictieve oefengegevens, reken het antwoordmodel onafhankelijk na en voeg steun, transfer en een meetbare eindcheck toe.
2. Uitleg: Onderzoekkaart
Zelfgeschreven fictieve oefencasus of expliciet rekenmodel. Gegeven model: A ⇌ B in een gesloten vat bij vaste temperatuur. Na instelling is de verhouding [B]/[A]=4. Een katalysator versnelt heen- en terugreactie zonder te worden verbruikt en verandert het evenwicht bij deze temperatuur niet. Neem uitsluitend de stoffen A en B mee.
Voor de docent: Lees samen de casus. Laat leerlingen scheiden wat gegeven is en wat zij zelf aannemen. De onderzoekkaart wordt ook bij de opdrachten herhaald zodat leerlingen de gegevens kunnen teruglezen.
3. Meerkeuzevraag: Kies en controleer
Wat is in dit model het aandeel B bij evenwicht? Gegevens bij deze opdracht Zelfgeschreven fictieve oefencasus of expliciet rekenmodel. Gegeven model: A ⇌ B in een gesloten vat bij vaste temperatuur. Na instelling is de verhouding [B]/[A]=4. Een katalysator versnelt heen- en terugreactie zonder te worden verbruikt en verandert het evenwicht bij deze temperatuur niet. Neem uitsluitend de stoffen A en B mee.
- 4%
- 100%
- 80%
- 20%
Voor de docent: Als A één deel is en B vier delen, zijn er samen vijf delen. B vormt 4/5=80%. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
4. Open vraag: Waarom past jouw keuze?
Onderbouw je keuze met minstens één gegeven. Leg ook uit waarom één andere keuze niet past. Gegevens bij deze opdracht Zelfgeschreven fictieve oefencasus of expliciet rekenmodel. Gegeven model: A ⇌ B in een gesloten vat bij vaste temperatuur. Na instelling is de verhouding [B]/[A]=4. Een katalysator versnelt heen- en terugreactie zonder te worden verbruikt en verandert het evenwicht bij deze temperatuur niet. Neem uitsluitend de stoffen A en B mee.
Voor de docent: Als A één deel is en B vier delen, zijn er samen vijf delen. B vormt 4/5=80%. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
5. Open vraag: Pas toe en onderbouw
Wat verandert bij toevoeging van de katalysator aan een nog niet ingestelde beginmix? Gegevens bij deze opdracht Zelfgeschreven fictieve oefencasus of expliciet rekenmodel. Gegeven model: A ⇌ B in een gesloten vat bij vaste temperatuur. Na instelling is de verhouding [B]/[A]=4. Een katalysator versnelt heen- en terugreactie zonder te worden verbruikt en verandert het evenwicht bij deze temperatuur niet. Neem uitsluitend de stoffen A en B mee.
Voor de docent: Het evenwicht wordt sneller bereikt; bij dezelfde temperatuur blijft de evenwichtsverhouding 4. De katalysator bepaalt hier niet de uiteindelijke omzetting. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
6. Spot de denkfout: Onderzoek een fictieve AI-redenering
Een fictieve AI beweert dat een katalysator alle A in B omzet. Welke verwarring maakt hij? Gegevens bij deze opdracht Zelfgeschreven fictieve oefencasus of expliciet rekenmodel. Gegeven model: A ⇌ B in een gesloten vat bij vaste temperatuur. Na instelling is de verhouding [B]/[A]=4. Een katalysator versnelt heen- en terugreactie zonder te worden verbruikt en verandert het evenwicht bij deze temperatuur niet. Neem uitsluitend de stoffen A en B mee.
- Een gesloten vat gebruiken
- Temperatuur constant houden
- Sneller bereiken van evenwicht verwarren met een andere evenwichtspositie
- Aandelen bij elkaar optellen
Voor de docent: De denkfout: Versnelling en evenwicht zijn verschillende aspecten. De gegeven katalysator verandert de verhouding niet. Versnelling en evenwicht zijn verschillende aspecten. De gegeven katalysator verandert de verhouding niet. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
7. Open vraag: Denk verder: verander de situatie
Een temperatuurverandering geeft volgens aanvullende gegevens [B]/[A]=1. Wat wordt het aandeel B? Gegevens bij deze opdracht Zelfgeschreven fictieve oefencasus of expliciet rekenmodel. Gegeven model: A ⇌ B in een gesloten vat bij vaste temperatuur. Na instelling is de verhouding [B]/[A]=4. Een katalysator versnelt heen- en terugreactie zonder te worden verbruikt en verandert het evenwicht bij deze temperatuur niet. Neem uitsluitend de stoffen A en B mee.
Voor de docent: B is nu 1/(1+1)=50%. De verandering volgt uit de nieuwe evenwichtsgegevens, niet uit een aangenomen katalysatoreffect. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
8. Open vraag: Terugblik: wat heb je herzien?
Schrijf één inzicht op en onderbouw het met een voorbeeld uit de les. Welke aanname of fout kun je nu beter herkennen? Welke vraag heb je nog?
Voor de docent: Zoek naar een vakspecifiek inzicht, een passend voorbeeld en een benoemde volgende vraag. Gebruik dit als exit ticket; zelfvertrouwen is geen vervanging voor inhoudelijk bewijs. Verder verdiepen voor de docent: https://www.slo.nl/sectoren/havo-vwo/scheikunde-havo-vwo/bovenbouw/
Gebruik deze les gratis in denkprikkel — leerlingen doen mee met een lescode, zonder account.