Bewijs of rondredeneren?
Voorbeeldles · Logica · 35 min · 8 dia's
Een bewering onderscheiden van onafhankelijke steun en een cirkelredenering herkennen.
De dia's van deze les
1. Lesdoel en succescriteria: Bewijs of rondredeneren?
Een bewering onderscheiden van onafhankelijke steun en een cirkelredenering herkennen.
- Ik kan een bewering onderscheiden van onafhankelijke steun en een cirkelredenering herkennen.
- Ik kan mijn antwoord met gegevens en een navolgbare redenering onderbouwen.
- Ik kan een fout of aanname herkennen en mijn uitleg herzien.
Voor de docent: Zelfgeschreven Nederlandstalig oefenmateriaal. Richtniveau en 35 minuten zijn didactische inschattingen, geen gevalideerde leerresultaten of curriculumcertificering. Bekijk inhoud en antwoordmodel voor je klas. De casussen en oefenmetingen zijn fictief of expliciete modellen.
2. Uitleg: Onderzoekkaart
Fictieve discussie: “Deze app geeft altijd goede adviezen, want de app zegt dat zijn adviezen altijd goed zijn.” Een tweede onderzoek vergelijkt 20 app-adviezen met vooraf afgesproken, onafhankelijk gecontroleerde antwoorden. Daarvan zijn er 16 juist. De test bestrijkt alleen deze 20 gevallen.
Voor de docent: Lees samen de casus. Laat leerlingen scheiden wat gegeven is en wat zij zelf aannemen. De onderzoekkaart wordt ook bij de opdrachten herhaald zodat leerlingen de gegevens kunnen teruglezen.
3. Meerkeuzevraag: Kies en controleer
Welke conclusie ondersteunt de test? Gegevens bij deze opdracht Fictieve discussie: “Deze app geeft altijd goede adviezen, want de app zegt dat zijn adviezen altijd goed zijn.” Een tweede onderzoek vergelijkt 20 app-adviezen met vooraf afgesproken, onafhankelijk gecontroleerde antwoorden. Daarvan zijn er 16 juist. De test bestrijkt alleen deze 20 gevallen.
- De app is altijd juist
- De app is op ieder onderwerp precies 80% juist
- Alle volgende antwoorden zijn juist
- De app was bij 16 van deze 20 gevallen juist
Voor de docent: De onafhankelijke vergelijking ondersteunt 16/20 binnen de onderzochte set. Dat is geen bewijs voor alle toekomstige adviezen of alle onderwerpen. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
4. Open vraag: Waarom past jouw keuze?
Onderbouw je keuze met minstens één gegeven. Leg ook uit waarom één andere keuze niet past. Gegevens bij deze opdracht Fictieve discussie: “Deze app geeft altijd goede adviezen, want de app zegt dat zijn adviezen altijd goed zijn.” Een tweede onderzoek vergelijkt 20 app-adviezen met vooraf afgesproken, onafhankelijk gecontroleerde antwoorden. Daarvan zijn er 16 juist. De test bestrijkt alleen deze 20 gevallen.
Voor de docent: De onafhankelijke vergelijking ondersteunt 16/20 binnen de onderzochte set. Dat is geen bewijs voor alle toekomstige adviezen of alle onderwerpen. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
5. Open vraag: Pas toe en onderbouw
Leg uit waarom de eerste redenering rondgaat en ontwerp één controle die niet alleen de app zelf raadpleegt. Gegevens bij deze opdracht Fictieve discussie: “Deze app geeft altijd goede adviezen, want de app zegt dat zijn adviezen altijd goed zijn.” Een tweede onderzoek vergelijkt 20 app-adviezen met vooraf afgesproken, onafhankelijk gecontroleerde antwoorden. Daarvan zijn er 16 juist. De test bestrijkt alleen deze 20 gevallen.
Voor de docent: De conclusie “goede adviezen” steunt alleen op dezelfde onbewezen claim van de app. Vergelijk bijvoorbeeld met gecontroleerde vakinformatie en beoordeel met vooraf vastgelegde criteria. Benoem wat de controle onafhankelijk maakt. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
6. Spot de denkfout: Onderzoek een fictieve AI-redenering
Een fictieve AI zegt: “16 uit 20 is 80%, dus de app is ook bij elke toekomstige taak 80% betrouwbaar.” Wat is onterecht? Gegevens bij deze opdracht Fictieve discussie: “Deze app geeft altijd goede adviezen, want de app zegt dat zijn adviezen altijd goed zijn.” Een tweede onderzoek vergelijkt 20 app-adviezen met vooraf afgesproken, onafhankelijk gecontroleerde antwoorden. Daarvan zijn er 16 juist. De test bestrijkt alleen deze 20 gevallen.
- 16 uit 20 is nooit 80%
- Zonder representatieve test worden de uitkomsten te breed doorgetrokken
- De test bevat geen antwoorden
- Toekomstige taken zijn altijd identiek
Voor de docent: De denkfout: De berekening klopt, maar generaliseren vraagt passende steekproef, taakafbakening en onzekerheid. Een percentage uit een kleine test is geen vaste eigenschap voor alle gebruik. De berekening klopt, maar generaliseren vraagt passende steekproef, taakafbakening en onzekerheid. Een percentage uit een kleine test is geen vaste eigenschap voor alle gebruik. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
7. Open vraag: Denk verder: verander de situatie
Maak een beoordeling met drie zinnen: wat weten we, wat weten we niet en wat testen we vervolgens? Gegevens bij deze opdracht Fictieve discussie: “Deze app geeft altijd goede adviezen, want de app zegt dat zijn adviezen altijd goed zijn.” Een tweede onderzoek vergelijkt 20 app-adviezen met vooraf afgesproken, onafhankelijk gecontroleerde antwoorden. Daarvan zijn er 16 juist. De test bestrijkt alleen deze 20 gevallen.
Voor de docent: Weten: 16 juiste antwoorden in de set. Niet weten: prestaties op andere taken en moeilijkheden. Vervolgens: nieuwe, vooraf gekozen voorbeelden met onafhankelijk antwoordmodel. Beoordeel de scheiding tussen waarneming en conclusie. Beoordeel formatief: klopt de inhoud binnen de gegeven casus, worden relevante gegevens gebruikt en is de redenering navolgbaar? Geef feedback op één volgende denkstap. Beloon geen snelheid. Bij meerdere verdedigbare antwoorden telt de onderbouwing; beoordeel geen persoonlijke mening. Vragen om door te vragen: welk gegeven steunt je antwoord? Wat zou je conclusie veranderen?
8. Open vraag: Terugblik: wat heb je herzien?
Schrijf één inzicht op en onderbouw het met een voorbeeld uit de les. Welke aanname of fout kun je nu beter herkennen? Welke vraag heb je nog?
Voor de docent: Zoek naar een vakspecifiek inzicht, een passend voorbeeld en een benoemde volgende vraag. Gebruik dit als exit ticket; zelfvertrouwen is geen vervanging voor inhoudelijk bewijs. Verder verdiepen voor de docent: https://www.slo.nl/
Gebruik deze les gratis in denkprikkel — leerlingen doen mee met een lescode, zonder account.